بسم الله الرحمن الرحیم
یکشنبه، ۱۴۰۴/۲/۲۸، عیون مسائل نفس، جلسه ۳۷۶
موضوع: شرح عین ۵۹ در این که انسان دارای هردو معاد است.
ناچار وقتی انسان همه مراتب خلقی واقع در حدود حرکت جوهری را از جمادی و نباتی و حیوانی طی کرد….
انسان یک نوع حیوان است ولی برخلاف حیوانات به جز رشد جسمی، تکامل عقلی هم دارد که این تکامل در این دنیا به اتمام نمی‌رسد و ادامه دارد.
آیه قران: خدایا مرا از روستایی که اهل آن ظالم هستند بیرون ببر ((اهل معرفت می‌گویند این روستا دنیاست))
تمام موجوداتِ این عالم حرکت دارند از علف هرز گرفته تا حیوانات و پشه و افلاک ووو….
اما هر کسی هر طور که بخواهد حرکت نمی‌کند بلکه طبق برنامه‌ای و برای رسیدن به غایتی خاص حرکت می‌کند یعنی هدفمند است حرکت آنها.
تمام موجودات غایتی مخصوص خود دارند و غایت الغایات مخصوص انسان است.
در حیوانات جفت خواهی برای چیست؟ برای تولید مثل است که چرخه‌ی حرکت با تولیدمثل است که باز نمی‌ایستد.
يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ……(سوره حج آیه ۵)
مراد از ایها الناس… صحبت با مردم است نه با مؤمنین و فرمود «و ان الله یبعث من فی القبور» قبور اجساد و قبور ارواح یعنی ابدان…
در بحث معاد در قرآن، زمانی که می‌خواهد معاد را اثبات کند سریع ارجاع می‌دهد به مبدأ.
اگر شک داری به معاد نگاه کن به مبدأ،
شما را از خاک آفریدیم بعد از نطفه و تمام حرکت شما هدفمند است پس شما در این وسط یله و رها نمی‌شوید.
حکیمی که طبق قاعده‌ای خاص انسان را دم به دم بالا آورده حالا با سفر کردن از این دنیا که تو را نابود نمی‌کند.
اگر شک دارید به خلقت خود نگاه کنید که ما شما را از خاک و از یک قطره آب آفریدیم حالا آمده‌اید به اینجا رسیدید، اصلاً فطرت انسان قبول نمی‌کند که وقتی غایتی دارد حالا این وسط رها شود.
بدن قبر روح است و برانگیخته شدن از قبور یعنی خارج شدن از این بدن‌ها.
مرگ، تعویض لباس روح است.
از این بدن برانگیخته می‌شوند در برزخ و از بدن برزخی برانگیخته می‌شوند در قیامت.
می‌گوید قرآن برای اثبات معاد از راه غایت پیش می‌آید که این حرکت تکاملی انسان غایت دارد، آیا شما فکر می‌کنید شما را بیهوده آفریده‌ایم؟ خیر، عبث و بیهودگی در این عالم راه ندارد، همه چیز بر روی نظم آفریده شده است.
اینکه می‌فرماید در آخرت به مجرد جهت فاعلی صورت می‌گیرد منظور اینست که در دنیا همه چیز مادی است و ماده قابل است و دم به دم صورتی را به خود می‌گیرد و تکاملش اینگونه است که باعث ایجاد استعداد می‌شود اما در آخرت اینگونه نیست و به محض اراده ایجاد می‌شود. مثلاً در این دنیا برای بچه و تولید مثل باید مراحلی را گذراند، ازدواج دارد، ۹ ماه حاملگی دارد ووو…. اما در آخرت اینگونه نیست به محض اینکه بچه بخواهید به وجود می‌آید.
جهنم و بهشت در کجای این دنیا هستند؟!! عده‌ای مکان را فقط همین مکان مادی می‌دانند و فکر می‌کنند در این مکان دنیا بهشت و جهنم ایجاد می‌شود درحالیکه بهشت و جهنم مادی نیستند که مکان مادی داشته باشند.
قول خدای سبحانه که فرمود: وَهُوَ الَّذِي يَبْدَأُ الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ وَهُوَ أَهْوَنُ عَلَيْهِ…
یعنی اوست که خلق را شروع کرده آنگاه آنها را اعاده می‌کند و اعاده آسان‌تر است.
آیه قرآن «كَلَمْحِ الْبَصَرِ أَوْ هُوَ أَقْرَبُ ۚ…»
یعنی چشم به هم زدنی و یا نزدیک‌تر است.
در فلسفه می‌شود معاد و جزا را اثبات کرد اما به نحو کلی و جلوتر نمی‌شود رفت به همین دلیل می‌بینید جناب ملاصدرا در اسفار در بحث معاد چقدر از آیات قرآن و احادیث استفاده می‌کند.
اما جای دوم اسفار در فصل سوم باب یازدهم کتاب نفس است در آنجا که فرمود:
بیان مطلبی برای دفع اشکال مشکل‌ترین شبهات منکران معاد جسمانی و بزرگترین اشکالات منکران بهشت و جهنمی….
بحث معاد دو جور است عده‌ای از فلاسفه بودند که معاد را فقط بصورت روحانی قائل بودند و می‌گفتند انسان بعد از مفارقت از بدن به عالم عقول می‌پیوندد و در صف فرشتگان قرار می‌گیرد و از لذات عقلی و شهودی لذت می‌برد و آنان که نتوانند به آنجا برسند و خطاکار باشند به شیاطین می‌پیوندند. این‌ها قائل به معاد جسمانی نیستند ولی در معادی که شریعت می‌گوید قصر و حوری و میوه‌های بهشتی و باغ و بوستان و همه چیز وجود دارد و جسمانی و روحانی است.
آنها که منکر معاد جسمانی بودند شبهه‌هایی ایجاد می‌کردند و محکم‌ترین شبهه آن این است که آنها خواهان مکان برای آن دو هستند.
آیه قرآن در مورد قوم نوح می‌فرماید غرق شدند و داخل در آتش شدند.
این آتش کجاست که از آب وارد آتش شدند!!!! قرآن عمداً اینطور می‌گوید که فکر نکنید مکان آخرت یکی از مکان‌های این دنیاست.
قیامت اینگونه نیست که در طول زمان دنیا باشد که یک روزی قیامت به پا شود، اینطور نیست، یوم القیامه مثل روزهای دنیایی نیست.
آقا امیرالمؤمنین فرمود الدنیا فی الاخره و الآخرة محیطة بدنیا….
مثال: بچه‌ای در شکم مادرش هست آیا در این دنیاست؟ بله هست، حالا می‌گویند به او یک روز می‌آید که وارد دنیا می‌شوی او فکر می‌کند در رحم مادر اتفاقاتی می‌افتد و می‌گوید این دنیا کجای رحم مادر من است و زمانی که پرده‌ها برود کنار می‌بیند که در این دنیا بوده است، دنیای ما در آخرت است نه اینکه آخرت قسمتی از دنیا باشد.
دنیای ما در طول زمان آخرت نیست، زمان آخرت محیط است بر زمان دنیا.
این عالم نهایت ندارد و تمام استدلالاتی که برای محدد الجهات (فلک الافلاک) آورده شده از نظر آقاجان باطل است.
آخرت عالمی است کامل که با عالم ناقص یعنی دنیا فرق دارد زیرا عالم کامل همه چیز در او هست و چیزی خارج از او نیست، وقتی کامل است یعنی همه چیز را در بر دارد و نمی‌تواند جزئی از این عالم باشد و از مکان‌های این دنیا باشد.
یاد آوری
در قبل بحثی داشتیم در مورد اینکه زمان خودش از کی شروع شده است؟ می‌توان گفت زمان از کی شروع شده؟ خیر نمی‌شود گفت چون خودِ کِی زمان است و نمی‌شود گفت زمان در چه زمانی آفریده شده، ابتدایی برای زمان نمی‌شود در نظر گرفت لذا زمان قدیم بالغیر است نه قدیم به ذات.
مجموعه این عالم کجاست؟ مکان این عالم کجاست؟ همانطور که نمی‌شود گفت زمان از کی شروع شده مکان را هم نمی‌شود گفت از کجا شروع می‌شود! اصل این عالم بی نهایت است و زمان و مکان بر نمی‌دارد.
مجموعه این عالم زمان و مکان ندارد بلکه تک تک اشیا نسبت به هم مکان دارند و خود مکان که مکانی ندارد.
مثلاً فکر کنید در فضا هستید و هیچ ستاره یا سیاره‌ای نیست آیا می‌شود حرکت کرد؟!! وقتی نقطه‌ی یک و دو وجود ندارد نمی‌توانید دور یا نزدیک شوید پس حرکت معنا ندارد زیرا حرکت نسبی است و نسبت به نقطه‌ای دور و نزدیک می‌شوید.
يَوْمَ تُبَدَّلُ الْأَرْضُ غَيْرَ الْأَرْضِ وَالسَّمَاوَاتُ ۖ وَبَرَزُوا لِلَّهِ الْوَاحِدِ الْقَهَّارِ
[در] روزی که زمین به غیر این زمین، و آسمان‌ها [به غیر این آسمان‌ها] تبدیل شود، و [همه] در پیشگاه خدای یگانه قهّار حاضر شوند.
از کره زمین که خارج شوی چپ و راست و مکان و زمان و حرکت معنا ندارد.
آخرت اینگونه نیست و چیزی از آخرت خارج نیست زیرا کامل است.
الحمدلله علی الولایه
دانلود فایل صوتی